Blog
wiesława
56 obserwujących 419 notek 746040 odsłon
wiesława, 12 sierpnia 2013 r.

Polen-Jugendverwahrlager in Litzmannstadt

Od grudnia 1942 r. do stycznia 1945 r. Łodzi, przemianowanej na Litzmannstadt, funkcjonował obóz koncentracyjny dla polskich dzieci i młodzieży.

W 1941 roku na terenach włączonych do Rzeszy (Warthegau) władze niemieckie rozważały problem co zrobić z rosnącą grupą polskich dzieci osieroconych przez zabitych bądź aresztowanych przez nazistów rodziców, a także z dziećmi przyłapanymi na szmuglu, nielegalnym handlu i drobnych kradzieżach. Szef łódzkiej kripo, W. Zirpins przedstawił, 5 lutego 1941 r  pomysł utworzenia w Łodzi specjalnego „wychowawczego” obozu. Pomysł doczekał się realizacji w drugiej połowie 1942 r. na podstawie zarządzenia wydanego 28 listopada 1941 r. przez Reichsfūhera SS Heinricha Himmlera. Zgodnie z tym zarządzeniem do obozu powinno się kierować „przestępców lub dzieci zaniedbane od 8 do 16 lat” z  terenów włączonych do III Rzeszy jak i Generalnej Guberni oraz rejencji śląskiej.

Reichsfūher SS Heinrich Himmler przedstawił następujące uzasadnienie utworzenia obozów wychowawczych dla polskich dzieci.

„Na naszych wschodnich terenach Niemiec, szczególnie w „Okręgu Warty”, zaniedbanie młodzieży polskiej rozwinęło się poważnie i stanowi groźne niebezpieczeństwo dla młodzieży niemieckiej. Przyczyny tego zaniedbania leżą przede wszystkim w nieprawdopodobnie prymitywnym standardzie życia Polaków. Wojna rozbiła wiele rodzin, a uprawnieni do wychowywania nie są w stanie spełniać swych obowiązków, polskie zaś szkoły zamknięto. Stąd też dzieci polskie, wałęsające się bez jakiegokolwiek nadzoru i zajęcia, handlują, żebrzą, kradną, stając się źródłem moralnego zagrożenia dla młodzieży niemieckiej”.

Po rozpatrzeniu róznych koncepcji lokalizacji obozu zdecydowano, aby obóz wychowawczy (prewencyjny) dla młodych Polaków(Polen-Jugendverwahrlager der Sicherheitspolizei in Litzmannstadt)  został utworzony na terenie wyodrębnionym z Litzmannstadt Getto, graniczącym z cmentarzem żydowskim przy ulicy Brackiej.Brama wejściowa do obozu znajdowała się przy ulicy Przemysłowej (podczas okupacji Gewerbestrasse), stąd powojenna nazwa „obóz na Przemysłowej”. O lokalizacji obozu przesądziły łatwość pozyskania terenu i sprawowania nadzoru da więźniami - teren był podwójnie izolowany: przez obozowe posterunki wewnętrzne oraz ogólny nadzór nad gettem. Teren obozu został otoczony wysokim drewnianym płotem, który wykonali żydowscy robotnicy z getta.

Był to jedyny w Polsce obóz wyłącznie dla dzieci; początkowo przeznaczony dla dzieci i młodzieży od 8 do 16 lat, szybko jednak granica ta została obniżona do 6 roku życia.

Podobne obozy istniały w Chorwacji, założone przez chorwackich ustaszy, dla dzieci serbskich, romskich i żydowskich.

Pierwsi więźniowie z terenów włączonych do Rzeszy oraz z Generalnego Gubernatorstwa pojawili się w obozie 11 grudnia 1942 r. Część zabrano z sierocińców, część to dzieci, których rodzice zostali zamordowani lub przebywali w więzieniach za udział w konspiracji. Były również dzieci, których rodzice odmówili podpisania niemieckiej listy narodowościowej, głównie z patriotycznych powodów. Do obozu na Przemysłowej dzieci trafiały także za żebranie lub za kradzież chleba lub kartofli z transportu.Do obozu kierowano również dzieci Polaków wysiedlonych z różnych regionów Polski m.in. z terenów Zamojszczyzny tzw. „dzieci Zamojszczyzny”.

Decyzję o skierowaniu do obozu podejmowały władze administracyjne, które jako powód najczęściej podawały: „włóczęgostwo”.Na tej podstawie niemieckie władze okupacyjne mogły umieścić w obozie według własnego uznania jakiekolwiek polskie dziecko spotkane na drodze. W uzasadnieniu skierowań do obozu podawano m.in. powody: “nielegalnie nabył karty żywnościowe”, „ojciec na robotach w Rzeszy, matka w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu, dzieciom grozi zaniedbanie”, „kradnie z innymi dziećmi owoce w ogrodach, zwłaszcza obywateli niemieckich; matka nie troszczy się o niego, ojciec nie żyje”.

Część dzieci kierowanych na Przemysłową, które spełniały wymogi rasowe, była poddawana germanizacji. Dzieci, które nadawały się do zniemczenia, kierowano do Kalisza, który był głównym ośrodkiem germanizacji, a stamtąd do zastępczych rodzin niemieckich. 

Obóz został podzielony na dwie części, dla chłopców i dziewczynek. Umieszczano w nim dzieci w wieku od 8 do 16 lat, ale w części przeznaczonej dla dziewcząt istniał blok dla dzieci poniżej 8 roku życia. Po ukończeniu przez dziecko 16 lat, wywożono je do obozu dla dorosłych; część trafiła do KL Auschwitz.

Obóz był zarządzany przez łódzką placówkę policji bezpieczeństwa (Sicherheitspolizei in Litzmannstadt), przeto załogę stanowili jej funkcjonariusze i pracownicy cywilni – volksdeutsche. Komendantem od momentu utworzenia do wyzwolenia był radca sądowy i szef policji kryminalnej w Łodzi, SS-Sturmbannfuehrer Karl Ehrlich, a jego zastępcą urzędnik kryminalny Wenzel. Kierownikiem „wychowawców” był Kriminalangestellte SSman Alfred Hausch, a kierowniczką „wychowawczyń” -  Sydomia Bayer.

Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Uwaga! Zmieniliśmy sposób komentowania, ale nadal możesz przeczytać stare komentarze do tego wpisu.

Zobacz komentarze

Tematy w dziale